Novas in sardu. Dae su 13 de gennàrgiu a su 02 de friàrgiu
Lunis 13 Su comunu de Carbònia e cussu de Santu Sparau ant presentadu sa dimanda pro essire capitale italiana de sa cultura in su 2021 e non prus a trigariu de su 2 de martzu chi benit depint presentare su dossier pro su sustènnere sa candidadura insoru a su MIBAC. Su comunu chi bincit at a otènnere unu contributu de unu milione de èuros pro realizare su progetu. Si in casu sa candidadura de Carbònia tengat èsitu favorèvole, e cunsiderende su patrimòniu culturale e fintzas architetònicu de sa tzitade is possibilidades esistint, at a portare benefìtzios a totu su territòriu.
Martis 14 S’assòtziu Casa Emmaus, chi dae annos meda agiudat is personas cun disàgiu sotziale in su territòriu, in pari a su Volantariato Vincenziano de sa parròchia de San Pio X e a is ACLI de Igrèsias e ant fatu “L’Armadio Solidale”, un’initziativa chi tenit pro iscopu de regòllere bistimentas oberadas (chi siant lìmpias e in bonas cunditziones) de donare a is personas chi tenint abisòngiu. Custa initziativa tenit 2 obbietivos: su primu est cunsu de sensibilizare in contu de s’isprecu a manera de ridùsere s’ismaltimentu de is arrefudos, su segundu est cussu de donare una manu de agiudu a is personas prus pagu assortadas. Chini bolit donare ddu podet fàghere andende a se sede ACLI de arruga Crocefisso 90 su giòbia a mangianu de is 9:30 a is 12:30, invècis sa distributzione s’at a fàghere su martis e su cenàbara a sa pròpiu ora.
Mèrcuris 15: totu s’àcua chi at ghetadu in s’atòngiu (sena de fàghere disastros) at fatu a manera de prènnere is digas. Infatis su lagu de Montepranu (Tratalias), chi achipit 50 miliones de metros cubos est a su màssimu dae duas cidas, sa diga de Bau Prèssiu est arribada 6 milionis e 400 mila e amancat pagu a bessare, est a tres cuartus s’invasu de punta Gennarta in Igrèsias. Duncas in is digas de su territòriu ddoi at iscorta chi iat a deper bastare pro assumancus un’annu e mesu e custa est de siguru una nova bona.
Giòbia 16: 50 annos a coa sa nave Fusina fiat partida dae Portovesme in mesu de una burrasca chi aiat mòvidu su carrigu de blenda e sa nave fiat aciuvada acanta de Carloforte. In cussa ocasione si fiant mortos 18 marineris e si-nde fiat sarvadu unu sceti. Sa Pro Loco de Carloforte at bòfidu regordare sa tragèdia presentende documentos e testimònias nos, invècias dòminica ant fatu una missa pro is mortos. In su mentris su cargo CDRY BLUE est ancora arrèschidu in Portu Sciusciau e imoi chi ant isboidau totu su carburante is tècnicos sighint a istudiare sa manera pro nde bogare sa nave dae is arrocas.
Cenàbara 17: a pustis de is centu algerinos arribados is primas dies de s’annu nou, custa cida nd’est arribadu un’àteru tanti. A grupos sunt isbarcados in is pràgias de S.A. Arresi e de Sant’Antiogu, e inderetura nd’at lòmpidu calincunu puru in s’ìsula de Santu Perdu. Duncas custa cida puru is Carabineris de sa Cumpangia de Carbònia ant dèpidu traballare meda pro pinnigare totu custas personas e nche-ddas lòmpere a su tzentru de collidura de Muristenis pro incumentzare is protzeduras de identificadura e de espulsione.
Sàbudu 18. Est arribada unu muntone de dimandas pro is cuncursos chi est pro fàghere su Comunu de Igrèsias: nc’at in totu 18 postos de traballu (6 vìgiles, 4 istrutores diretivos amministrativos de categoria D, 4 de categoria C e 4 istrutores tècnicos) ma is dimandas arribadas sunt 1100, unu datu chi testimongiat su disìgiu de traballare in sa pùbblica amministratzione siat pro sa siguresa chi donat su “postu pùbblicu” siat proite chi cosa de fàere nd’at pagu. Ant fatu sa dimanda fintzas s’assessora Angela Scarpa (chi at nadu chi no at andare pro firmare sa polèmica) e sa consiliera de magiorantza Eleonora Deidda. Custu fatu est faghinde chistionare sa gente ma nc’est de nàrrere chi est totu regulare e s’ùnicu òbbligu chi tenint est de si dimìtere si in casu bincessint su cuncursu.
domìniga 19: est operativu s’acòrdiu chi ant fatu a incumentzu de annu nou is gestores de is sitos archeològicos de su Tèmpiu de Antas (coop. StartUno – Frùmini Majori), de su Casteddu de Àcua Frida (coop. Antarias – Silìcua), de Montessu e de su Sistema Museale de Carbònia (coop. Sistema Museo de Perùgia). S’acòrdiu prevedit chi is bisitadores chi comperant su billetu interu in d-unu de is sitos potzant otènnere un’iscontu in totus is àteros 3 sitos. Custa initziativa promotzionale est bona meda e andat in sa diretzione de mòvere su turismu internu proite ingainat sa gente a torrare in logu nostru permitende de connòschere logos bellos meda de unu puntu de vista paesagìsticu e de importu mannu pro s’archeologia sarda. infatis partende de Montessu, passende in Monte Sirai e in Antas e acabende su giru in su Casteddu de Àcua Frida si podit fai unu camminu chi incumentzat in sa preistòria, tocat su tempus fenìciù-pùnica e chi si firmat in s’edade de mesu.
Lunis 20: at tentu unu sutzessu de pùbblicu bonu sa puntada de Linea Verde girada in su sudovest chi est andada in onda in RAI 1 domìniga 19. Sa troup televisiva ghiada dae is presentadores Beppe Convertini e Ingrid Muccitelli at ammostradu sa bellesa ispantosa de su paesàgiu, frutu de su traballu de is òmines e de su gèniu de sa natura, de sa zona minerària de s’Igresiente e de su Guspinesu.
MARTIS 21: Sa solutzione de sa chistione de su prètziu de s’energia pro fàgher torrare a traballare s’istabilimentu ex-ALCOA pariat cosa fata ma ancora non s’est agatadu s’acòrdiu e duncas sa Sider Alloys fiat incarrerende sa protzedura de cassa integratzione is operàios a tempu indeterminadu e su licentziamentu pro is dipendentes a tempu determinadu chi sunt traballende a s’ammodernamentu de s’impiantu. De chi sunt intervènnidos is sindacados e su consilieri regionale de su PSdAz Fabio Usai ca at arregordadu a sa sienda isvìtzera su fatu chi at pigadu unu muntone de dinari pùbblicu de sa Regione e chi no at ispèndiu mancu unu soddu pro comperare s’impiantu e duncas depit ammostrare seriedade, is meris nous de s’istabilimentu ant firmadu is protzeduras. S’ispera de totus est chi custa beneditu acòrdiu si fatzat in su pròssimu atòbiu chi s’at a fàghere in su MISE de Roma.
Mèrcuris 22: su bent’e sole at suladu aici a forte chi a de note nd’at pesadu a bolare unas cantu lastras de sa crobetura de sa tribuna de s’istàdiu comunale de Carbònia e nche-ddas at iscavuadas in parte in su campu, in parte in is parchègios e in parte in s’arruga de s’istatzione. Cust’orta puru sa bona sorte at bòfidu chi non siat ingortu nemus e chi no nci siat istètiu iscònciu perunu a is vetura. Pro mellus sigueresa sunt intervènnidos is pompieris pro acabare de nde bogare is lastras chi fiant abarradas pendi-pendi.
Giòbia 23 In Sant’Antiogu at a nàschere s’istitutu iscolàsticu globale chi at a regòllere asuta de una diretzione ùnica su Liceu Lussu in pari a is iscolas primàrias e s’iscola de segundu grandu primària (sa chi una borta si narait scola mèdia) chi si agatant in Sa Idda. Su sìndigu de Sant’Antiogu Nàssiu Locci at ispiegadu ca in custa manera s’est sarvada s’autonomia iscolàstica siat de su Liceu Lussu e custu at a èssere de agiudu pro is istudentes e is famìlias insoro pruscatotu pro su chi pertocat is chistiones burocràticas.
Cenàbara 24: Sa CISL de su Sulcis-Iglesiente at presentadu unu raportu a pitzus de sa situatzione econòmica de su logu nostru. No est una novidade chi sa situatzione non siat bona, ma is nùmeros sunt lègios de diaderus: su nùmeru de is residentes est calende semper (seus pagu prus de 124mila) e sa popolatzione est imbecende, sa disocupatzione est a su 20% (giai a duas bortas de cussa natzionale), su tassu de ocupatzione no arribat a su 44% (sa mèdia italiana est 58,4%) prus o mancu in 2000 traballant in s’agricoltura, 27mila in su setore de is servìtzios e 8mila in s’indùstria e duncas is chi aguantant sunt is 44mila pentzionados mancai s’importu mèdiu siat prus bàsciu meda cunfronta a su datu natzionale. A parrei de is analistas de sa CISL sa ripresa de su territòriu at incumentzare sceti si si arrisolvint totus is problemàticas de su sistema industriale.
Sàbudu 25 In Carloforte s’est formadu unu comitadu pro nàrrere ca no a s’istitutzione de s’àrea marina proteta. A parrei de su comitadu pro Carloforte e is carlofortinus, sende chi sa bidda si agatat in d-una isuledda, s’ AMP no andat bene proite chi tenit costos artos meda e podit èssere chi fatzat in custa manera dannu a su setore turìsticu e duncas bolint dimandare unu referendum popolare in contu de s’istitutzione.
Domìniga 26: beranu chi benit si votat pro su sìndigu e su consìliu comunale in 4 comunos desu Sulcis de Bàsciu. Sunt incumentzende a cùrrere is boghes de chini si candidat. In Santadi Èliu Sundas non si torrat a candidare e pro imoi est siguru chi si candiat s’assessore a s’agricoltura Massimo Impera e a cantu parit si dd’at a gherrare cun s’assessore a s’urbanìstica Marco Loi. In Piscinas si torrat a propònnere Mariano Cogoti, est a biere si at a èssere a solu o si ant a fàghere un’àtera lista. In Tratalias a pustis de 15 annos lassat s’incàrrigu Marco Piras e parit siguru chi dda tentit Emanuele Pes chi imoi est vicesìndigu. In Giba Andrea Pisanu at a circare su de duus mandadus a is eletores e at nadu ca est disponìbile pro fàghere una lista unitària.
Lunis 27: S’est celebrada puru in totus is iscolas de su Sulcis sa Die de sa memòria. Is iscolanos o sunt andados a biblioteca o ant fatu letziones in classe ascurtende e ligende is contos de sa Shoa chi est unu de is machìmines prus mannos chi siant mai acuntèssidos in s’istòria de s’umanidade. In Gonnesa su consìliu comunale at donadu sa citadinàntzia onorària a Liliana Segre cun su sìndigu Hansel Cabiddu at ispiegadu chi est de importu mannu, in custus tempus, promòvere sa memoria e s’arregordu de su chi est istètiu pro chi non torrit mai prus.
Martis 28: is carabineris de sa cumpangia de Carbònia ant arrestadu a 3 piciocos chi 3 meses acoa aiant isderrobadu a unu pentzionadu de Piscinas lassendi-ddu isderrigadu in terra cun is costas segadas e sa conca aberta de chi dd’iant donadu una surra de corpos. Custu fatu ait fatu ispantu mannu in totu sa zona pro mori de sa violèntzia de s’atzione chi aiat criadu allarme sotziale mannu meda. Is chi ant arrestadu tenint unu 17 annos e duos 22 annos e a su chi ant nadu is Carabineris de sa cumpangia de Carbònia ant tentu puru s’idea bella de si fàghere su selfie a telefoneddu in s’aposentu de su pòberu pentzionadu.
Mèrcuris 29 A su chi at iscritu in sa pàgina facebook cosa sua Massimiliano Ventura, chi est sìndigu de Domus Noas, is problemas de s’àcua trula incumentzados dae prus de ses meses iant a deper èssere acabados. Infatis s’impiantu de potabilizatzione bèciu, chi funtzionat a filtros de arena, a pustis de meses de traballos est intradu a totu regime e duncas de imoi a innantis s’àcua iat a deper calare semper lìmpia e cun bona pressione in dònnia domu. A parre de Ventura custu est unu passu de importu mannu pro chi Domus Noas abarrit foras de Abba Noa e cumbidat is citadinos a andare a bisitare s’impiantu de potabilizatzione.
Giòbia 30 Su sìndigu de Igrèsias Mauro Usai at ordinadu a s’IGEA de arrangiare de presse su cavalcavia chi passat a pitzus de sa SS130 acanta de s’essida pro is minieras de Campu Pisanu e Genna Luas. Sigundu is ufìtzios comunales sa mere de cussu ponte est s’IGEA e sighende sa lege tocat pròpiu a is meris a fàghere sa manutentzione. S’IGEA, chi 2 annos a coa at ordinadu de serrare su ponte, at nadu ca at eseguire s’òrdine ma si riservat de circare su risarcimentu pro is ispesas proite chi segundu s’amministradore Michele Caria su ponte no apartenit a sa sotziedade.
Cenàbara 31 Sa prima bateria de sala eletròlisi de sa Portovesme SRL s’est firmada pro permìtere a is tècnicos de ammodernare s’impiantu. S’investimentu fatu dae sa siende chi est propriedade de sa multinatzionale Glencore balit sa bellesa de 10 miliones de èuros e in su mese de làmpadas chi benit s’at a cambiare puru sa segunda bateria. S’impiantu de sa Portovesme SRL produsit prumu e zingu est s’ùnicu chi ancora est funtzionende in su polo industriale de Portovesme e assigurat 1200 bustas paga in totu su territòriu.
Sàbudu 1 de friàrgiu: at tentu unu bonu risurtadu de pùbblicu su cunvegnu (prus de 100 personas in su salone parrochiale) organizadu dae s’assòtziu Sant’Andrea a pitzus de is colores de su lutu in sa traditzione sarda. Is reladores ant fatu unu cunfrontu intr’e is zonas de su Sulcis, de Barigadu, de su Màrghine e de su Mandrolisai ammostrende is tipologias de bistimentas e is usàntzias chi si imperaiant in Sardigna dae s’acabu de s’800 fintzas a is annos 50 faghende notare is variatziones a segunda de sa classe sociale.
Domìniga 2 de friàrgiu: su consilieri regionale de su PSdAz Fabio Usai est andadu a bisitare unus cantu repartos de s’uspidale Sirai de Carbònia e at fueddadu cun su personale pighende apuntos a pitzus de is problemas e at decraradu ca sa Regione depet pònnere prus dinai in sa sanidade e chi depit èssere ispendidu prus bene. De siguru est cosa bona chi is polìticos locales si interessint a is chistiones in prima persona ma is problemas sunt giai craros dediora meda e duncas est tempus chi incumentzint a donare calincuna risposta chi siat de brofetu pro sa gente. In su mentris s’ex consilieri regionale de Art 1 Luca Pizzuto at atacadu sa giunta regionale imputendi-dda de èssere firma e in contu de sa mobilidade aerea proite chi ancora no at presentadu nisciunu documentu a s’Unione Europea pro risòlvere su problema e custa situatzione in prus de èssere dannàrgia pro su turismu podit causare problemas mannos a totus is sardos chi si depint mòvere pro traballu o mancai sceti pro torrare a domu insoru.
Roberto Pinna
