Su mese de friàrgiu in curtzu
Lunis 3: a s’acabada s’at in Carloforte s’at a fàghere unu referendum pro detzidere si istituire o nono s’àrea marina proteta. Custu est su chi aat detzìdidu su consìliu comunale abertu chi s’est fatu cenàbara passada. Su sìndigu Salvatore Puggioni at nadu chi sa giunta est impegnada meda pro s’amparu de s’ambiente però in antis de incarrerare modìficas aici mannas est giustu a ascurtare sa parridade de totu sa popolatzione. De siguru non s’at a acetare s’aplicatzione integrale de sa AMP e in s’atòbiu previstu pro su 12 de friàrgiu chi benit a su ministeru de s’ambiente in Roma s’ant a ispiegare totus is problemàticas de Carloforte.
Martis 4: ancora protestas pro sa sanidade in su Sulcis. Cust’orta is chèscias arribant dae su repartu de tramautologia de s’uspidale Sirai de Carbònia. Infatis sunt medas is interventos chi rinviant dònnia cida proite chi mancat su personale e duncas is parentes de is malàdios ameletzant de si rivòlgere sa magistradura. Sa diretzione faghet scire ca est traballende pro agatare una solutzione.
Mèrcuris 5: in Santu Giuanni Suèrgiu su GAL Sulcis at organizadu unu cunvegnu a pitzus de s’isvilupu turìsticu. At faeddadu puru su grandu espertu ispagnolu Josep Ejarque (chi at tentu esperièntzias mannas in Ispagna, in Torinu e in Friuli) e at nadu chi is turistas tocat a andare a ddus circare in su mercadu chi est cumpetitivu meda sena de abarrare abetendi-ddos a comente si costumat a fàghere in logu nostru. Is initziativas in custa diretzione no ammancant e in prus de un’ocasione nd’eus scritu in custa rubrica. Is datos de is ùrtimas istasones turìsticas sunt bonos e est craru ca si is amministratziones locales e is operadores detzidint de investire dinari in sa promotzione in manera coordinada siguramente is risurtados ant a a èssere semper prus positivos e a bellu a bellu at a mudare puru su sistema econòmicu proite chi is cambiamentos arrichendint tempus e impignu mannu.
Giòbia 6: torra pistighìngios intr’e s’Amministratzione Comunale de Igrèsias e s’IGEA. Infatis sa sotziedade controllada dae sa RAS at annuntziadu chi nd’at a essire foras dae su cuntratu de commodadu chi donaiàt s’impreu a in donu de sa gruta de Santa Bràbara e de sa galleria de Porto Flavia. S’assessoradu a s’indùstria non scidiat nudda sa decisione de s’IGEA e a pustis de is chèscias de su sìndigu de Igrèsias at invitadu is partes a arresonare in pari in is sedes istitutzionales pro agatare una solutzione a totus is problemàticas sena de certare in is òrganos de imprenta.
Cenàbara 7: Note mala meda in Sant’Antiogu. Infatis ant pigadu fogu unu bar chi s’agatat acanta de su ponte e sunt dèpidos intervènnere is pompieris de Carbònia chi nc’ant postu unas cantu oras pro nde istudare s’istrutura de linna. Ant pigadu fogu puru sa vetura de una dirigente comunale e su motocarru de unu agricoltore. Su fatu chi is fogos siant partidos unu avatu de s’àteru lassat pentzare chi s’orìgine siat dolosa e duncas is Carabineris ant incumentzadu is indàgines. Su sìndigu Nàssiu Locci at mandadu unu comunicadu de solidariedade a is personas coinvòlgidas e su grupu de opositzione Genti Noa at abertu sa sutascritzione pro agiudare is meres de su bar.
Sàbudu 8 Beranu chi benit si votat puru in duos comunos de zona de Igrèsias. In Bidda Massàrgia Debora Porrà at nadu ca no est sigura ancora chi si torrat a candidare e in s’interis est formende-sì una lista de tzentru-manca. In Musei, commissariadu dae su mese de ladàmine passadu, s’ex sìndigu Antonello Cocco at nadu ca non si canidat e si faeddat de 3 listas in campu. Piera Bua, professora de iscola e artista, chi s’iat a deper candidare in una de custas listas s’est agatada in sa vetura sua unu billetu de insultos sessistas totu male iscritu. A lestru dd’est arribada sa solidariedade de totu sa bidda e de medas esponentes polìticos regionales.
Domìniga 9: prexu mannu in Carbònia: sàbudu s’iscuadra de fuballu, de chi nd’at pèrdidu 3 a is rigores at bintu in Aristanis sa finale Coppa Italia de Ecellentza regionale (1-0 contras a s’Atletico Uri) e duncas passat a sa fase natzionale. In su mentris sighint is àteros campionados: in su girone A de Promotzione sa Monteponi nd’est essida foras dae sa zona playout, semper trancuillo a mesu classìfica su Bidda Massàrgia, bene su Cortoghiana chi est a 2 puntos de su playoff. In prima categoria est bolende su Narcau chi est arribadu a su segundu postu e nc’at passadu sa Fermassenti chi est tertza, at mòvidu sa classìfica s’Atletico de Villaperùciu chi a bellu a bellu est bessendi-nde foras dae sa zona playout, abarrat trancuillu su Cortoghiana; at fatu calincunu puntu s’Antiochense 2013 chi no est prus ùrtima e punnat de aganciare assumancus su playout. In su girone B de segunda categoria pagu cosa de nàrrere tenint is iscuadras sulcitanas: totus atesu de is primus postos, si dda depint gherrera pro si salvare su Perdexus e Is Urigus cun su Bindua e su S.A. Arresi .
Lunis 10: In Igrèsias ant incumentzadu a fàghere unas cantu istriscias pedonales artziadas in d-unas cantu arrugas de su centru. Custu sistema si aciungit a is telecàmeras spartzinaras in totu sa citade e a is autovelox mòbiles. S’iscopu de custa atziones incarreradas dae s’Amministratzione Comunale est cussu de garantire sa siguresa istradale in generale e pruscatotu de is chi andant a pee e pro una borta sunt totus de acòrdiu.
Martis 11: in Milanu est acabada sa BIT chi est sa fiera de su turismu prus importante in Itàlia. A intrus de su stand de sa Regione Sardegna ddoi fiant puru is rapresentantes de Visit Sulcis, sa retza de siendas chi traballant in su setore turismu e chi sustènnida dae medas amministratziones locales, a prommòvere su logu nostru. De chi ant atobiadu 15 tour operator natzionales e internatzionales arribat sa cunfirma chi s’interessu pro su Sulcis, chi est zona ancora de iscobèrrere, sighit a crèschere. S’atzione de promotzione de Visit Sulcis at sighire su mese chi intrat in sa fiera de su turismu de Berlinu.
Mèrcuris 12: Arribant datos bonos dae su puntu nàschidas de su CTO de Igrèsias. Infatis in su mese de gennàrgiu sunt nàschidos 38 pipios, chi sunt 14 in prus de s’annu passadu. A parre de su personale chi traballat in su repartu su trasferimentu de sa rianimatzione dae su Santa Bàrbara est istètiu positivu proite est fàtzile chi custu fatu apat cunvintu medas mamas de su Sulcis a si firmare in Igrèsias pro parturire in logu de andare in àteras istruturas cunsideradas prus siguras de sa zona de Casteddu. Ancora non si podet nàrrere chi sa tendèntzia siat cambiada ma custu aumentu lassat isperare bene pro totu s’annu.
Giòbia 13: is Carabineris de sa cumpangia de Carbònia cun s’agiudu de is unidades cinòfilas de Casteddu e un elicòteru sunt intrados in is 2 campos rom (unu autorizadu e unu no) chi si agatant a s’intrada de sa citade e in d-una istrutura chi apartenit a is Ferrovias de s’Istadu. In totu is Carabineris ant identificadu prus de 70 personas e ant averguadu s’istadu de is roulottes, de is domos, de is veturas e de is barracas de linna e lamiera. S’obietivu fiat cussu de cumprèndere de aundi arribant unas cantu benes mòbiles chi ant agatadu in is campos e de prevènnere su depòsitu de materiales perigulosos. A su chi ant nadu is Carabineris ant agatadu elementos interessantes chi iant a poder èssere ogetu de indàgine.
Cenàbara 14: in Carloforte ant fatu arrogos una mata de sinnìbiri manna meda chi si agataiat acanta de sa pràgia de Lucaise e nd’at segadu àteras a pagu tretu. Su Gruppo di Intervento Giuridico at presentadu un’espostu a sa Procura de sa Repùbblica de Casteddu proite chi sa zona est asuta de vìnculu paesagìsticu. Tocat a cumprèndere si s’est tratadu de un’atu de vandalìsmu o si calincunu apat circadu de nde segare is matas pro bèndere sa linna chi in su mercadu tenit valore artu meda. Comente si ‘olat chi siat chini at fatu custa bella faina at fatu un’afrustu lègiu meda a sa natura.
Sabùdu 15: In Bidda Massàrgia, a intrus de is initziativas s’iscola cìvica de polìtica ant fatu un’atòbiu interessante meda in contu de su benidore de s’uspidale ùnicu de su Sulcis. De chi su sìndigu Debora Porrà at istèrridu sa chistione ant faeddadu esponentes polìticos locales, giornalistas, e esponentes de is professiones mèdicas e dirigentes de su setore. Su chi nd’est essidu a pillu dae sa debata est chi seus sèmper pigados dae is emergèntzias de dònnia die chi parit chi non tengant solutzione e non si progetat nudda pro su benidore. In prus nche sunt is nùmeros – in su mundu ocidentale sa sanidade funtzionat totu a base de nùmeros – chi non perdonant: a una parte in is istruturas de su logu nostru nc’at unas cantu dopiones chi faghent aumentare is costos (chi in generale sunt prus artos cunfronta a sa mèdia natzionale) e a s’àtera parte is datos demogràficos narant ca sa popolatzione abascende e, cosa peus, est imbecende. Duncas si est chi in su territòriu boleus ammelliorare su sistema sanitàriu benit a marolla chi si incumentzit a resonare in manera diferente lassende a pèrdere su campanilismu proite chi su sistema chi eus connotu fintzas a pagos annos a coa no est prus sustenìbile e nc’at s’arriscu de pèrdere totus is istruturas.
Domìniga 16: est tempus de carnovali e in biddas meda sunt faghende isfiladas cun carros allegòricos e grupos a pee (Santu Giuanni Suèrgiu e Igrèsias). In sa chi ant fatu sàbudu in Sant’Antiogu ddoi fiant 1200 personas mascaradas e unas cantu grupos de traditzionales chi lompiant dae su centru de sa Sardigna. S’isfilada, organizada dae su centru commerciale naturale, est istètia puru s’ocasione pro ammostrare solidariedade pro is chi ant subidu s’atentadu cida passada e ant organizadu una regorta de dinari pro agiudare sa còpia chi at tentu su bar abruxadu cida passada.
Lunis 17: In Sant’Antiogu ant incumentzadu is traballos de ricualificatzione de s’àrea giogos de su Parcu Giardinu. S’òpera balit 50 mila èuros e prevedit una sèrie de traballos chi ammelliorant sa siguresa de su parcu e s’acuistu de giogos inclusivos aundi ddoi potzant giogare puru is piciocheddos diversamente àbiles.
Martis 18: in Igrèsias ant presentadu is resurtados de su progetu INCLUDIS promòvidu dae sa RAS in su distretu socio-sanitàriu de s’Igresiente. INCLUDIS fiat unu progetu de inclusione sociale e prevediat chi 22 giòvanos cun problemas diversos intressint a fàghere unu tirocìniu de 10 meses in 14 siendas de sa zona. Is resurtados sunt istados bonos meda sende chi totus is tirocinantes si sunt trasformados in risorsas pro is siendas chi ddos ant ospitados. Imoi chi est acabadu su periodu de tirocìniu abarrat sa delusione pro is piciocos e piciocas proite chi si intendint unu pagu abbandonados e duncas iat a èsser cosa bona sighire a andare a innantis cun custu progetu trasformende sa fase de formatzione in inserimentu in su mundu de su traballu.
Mèrcuris 19: sighit a crèschere s’allarme sociale in totu su Sulcis. Infatis a is furas fatas o tentadas in is domos si depint assunghere is totus is veturas abruxadas apostadamente. Custa cida puru si depit signalare 1 vetura abruxada in su centru de Carbònia e unu furgone de unu piscadore de Sant’Antiogu. Sceti in Carbònia dae su comentzu de s’annu si contant 17 furas e 11 fogos. Is Carabineris sunt indaghende pro circare de cumprèndere s’origine de custos fatos chi sunt preocupantes de diaderus.
Giòbia 20: is babbos e is mamas de is pipios chi andant a s’iscola de arruga Damalzia in Carbònia ant pesadu ballarocu. Infatis in s’istrutura est istètia averguada sa presèntzia de topis e ant fatu un’interventu pro nde ispèrdere is animales. Is babbos e is mamas ant protestadu contras a sa dirigèntzia de s’istitudu, s’Amministratzione Comunale e sa ASL. Sa dirigèntzia iscolàstica est cunsiderada responsàbile de àere acetadu sa decisione de ASL de decrare fruìbile s’iscola pustis sceti de una die chi ant s’interventu proite chi a parre insoru no ant fatu is proceduras de sanificatzione giustas; sa ASL est imputada de no àere tentu in su giustu cunsideru sa situatzione chi fiat grave meda; s’Amministratzione Comunale proite chi no est intervènnida pro sistemare is cunditzione de s’edifìtziu chi aiant signaladu sa dirigèntzia e sa ASL. Totus custas protestas sunt acabadas in d-una denuntzia presentada a is Carabineris.
Cenàbara 21: nc’est istètia unu pagu de timoria candu a pustis de un’iscòpiu si nd’est pesada una culonna de biancu fumu in s’ex centrale elètrica de Portovesme. Sunt intervènnidos a lestru is pompieris de Carbònia cun cussus de su distacamentu de Casteddu chi nd’ant istudadu su fogu e postu in siguresa s’impiantu. A su chi s’est scìpidu parit chi apat pigadu fogu unu trasformadore e de unu vascone de acumulatzione nd’est essidu unu pagu de ollu esauridu.
Sàbudu 22: est istètia una die trumentada in su Sulcis. Infatis faci a s’una e mesu est aparèssidu in d-unu giornale online sa nova ca su pronto socorsu s’uspidale Sirai de Carbònia fiat blocadu pro mori de unu casu suspetu de Corona-virus chi a s’acabada est asseridu a èssere una broncopolmonite de àtera origine. Fatu istat ca sa nova s’est ispainada a lestru cun sa cumpartzidura in Facebook de s’artìculu e fintzas pro mori de vocales Whatsapp chi curriant sena de perunu controllu. Candu s’est scìpidu ca su maladiu fiat de Santu Giuanni Suèrgiu su sìndigu at detzididu de firmare s’isfilada de carnovali chi fiat prevista pro su meigama e at fatu s’annùntziu in pratza candu bona parte de is partecipantes fiat giai pronta a partire ispieghende ca nci fiat unu casu fiat suspetu e chi nche boliat ora pro otènnere is resurtados de is tampones. In su mentris s’est ispainada sa boghe, sena de perunu fondamentu, ca nche fiat puru un’àteru casu suspetu de una picioca de Carbònia e chi depiant firmare s’isfilada prevista pro s’incras. De sùbitu s’est cumprèndiu chi sa chistione de sa picioca fiat una fàula manna (a cantu parit pro custu casu est giai pronta sa denùntzia pro procurato allarme) e a primu note est arribada sa nova bona chi su tampone de s’òmine santuannesu fiat negativu e duncas est torrada sa calma.
Domìniga 23: in su mentris chi sàbudu a merie in su Sulcis cresciat sa timoria pro is casus suspetus de su corona-virus, in Igrèsias ant fatu una bella isfilada cun gente meda cuncordada chi andaiat avatu de is carros allegòricos e su pròpiu ant fatu domìniga a meigama in Carbònia candu ormai sa timoria fiat giai passada.
A parte su fatu chi tocat a cumprèndere proite nche siat gente chi imbentat fàulas perigulosas, est pretzisu e fintzas dovere chi doniunu de nosu siat responsàbile e tengat prova sigura de su chi narat o iscriet a manera chi sa gente non si atzichit pro de badas.
Lunis 24: In Sant’Antiogu ant acabadu is traballos de coibentatzione de in s’iscola de arruga Virgilio aundi s’agatat s’iscola de s’infàntzia (su chi una borta si naraiat asilu). A lestru ant a incumentzare puru is traballos in s’iscola de arruga Bologna aundi s’ant a sistemare, si isperat in manera definitiva, totus is infiltratziones de àcua. Totus custos traballos in is iscolas (nd’ant fatu puru in is edifìtzios de arruga Mannu) punnant a s’eficentamentu energèticu de is istruturas pùbblicas a manera de otènnere rispàrmios in sa bulleta.
Martis 25: su tempus fiat bonu e su mare chietu e duncas ant torradu a incumentzare is isbarcos de migrantes in su Sulcis. Faci a is 4 de chitzi sa Guàrdia de Finantza e sa Guàrdia Costera ant intercetadu in mesu de mare una barchita cun 18 personas (nche fiat fintzas una fèmmina) e de chi nche-ddos at acumpangiados a terra sunt intervènnidos is Carabineris de Caleseda chi nche-ddos lòmpidos a su centru de collidura de Muristenis pro is incumentzare is protzeduras de identificadura e de espulsione ma in su mentris custas personas abarrant asuta de “osservatzione istrinta” pro sa timoria chi non tengant su corona-virus.
Mèrcuris 26: Is Caribineris de sa cumpangia de Carbònia, de chi nd’aiant giai cassadu 3 su mese passadu, ant arrèstadu a un’àteru piciocu de 20 annos chi fiat imbuddiadu in sa rapina chi s’est trasformada in d-una surra de corpos pro unu pentzionadu de Piscinas 4 meses a coa. Infatis dae is repertos regortos dae su RIS est assèridu ca is personas chi ant isderrobadu e lassadu isderrigadu in terra su poberitu fiant in 4. Duncas cun passièntzia is Carabineris ghiados dae su capitanu Di Lio si sunt postos a indagare e controllende is tabulados telefònicos e sunt arribados a agatare s’ùrtimu membru de custa grefa de piciocos e nche-dd’ant lòmpidu a su presone de Uda.
Giòbia 27: Ormai in totu su territòriu est allarme sotziale: a pustis de s’ùrtima fura fata in d-unu laboratòriu de tatuàgios, sceti in Carbònia si contant 28 furas dae s’incumentzu de s’annu. Ma nc’est de si preocupare in dònnia logu: de chi fiat girende in facebook una fotografia de una bintina de siringas ammuntonadas in d-unu parcu de Serra Perdosa, su sìndigu Mauro Usai est andadu de persona cun is Carabineris chi ant incumentzadu a indaghende pro circare de cumprèndere chini apat lassadu custu muntone de àlliga perigulosa in d-unu logu chi est frecuentadu dae pipios.
Cenàbara28 : in Teulada sunt acabende is traballos pro sa cobertura noa de su campu polivalente. Duncas in s’impiantu at a èssere adatu a ospitare garas de disciplinas diferentes de livellu regionale e natzionale e andat a si assungère a totus is àteros impiantos presentes in Teulada chi asserit a èssere, pro su chi pertocat is impiantos isportivos, unu de is comunos prus atretzados in sa sa zona de su Sulcis. Invècias in Igrèsias ant acabadu de pònnere is lughes noas a rispàrmiu energèticu in s’impiantu de illuminatzione pùbblica in bona parte de is arrugas prus importantes de su centru urbanu. In custa manera su comunu at a rispàrmiare dinai in sa bulleta e s’at a sigurare una visibilidade prus bona pro is chi andant a pee siat pro is automobilistas.
Sàbudu 29: ormai seus giai intrados in Caresima, e passada sa timoria de su corona-virus de cida passada, si sunt fatas is ùrtimas isfidalas chi ant acabadu su carnovali. Duncas ant tentu unu bonu sutzessu de pùbblicu e de partecipantes is isfiladas organizadas in Bidda Massàrgia, in Masainas e in Santadi e sa chi ant fatu dòminigu in Teulada.
Dòminigu 1 martzu: fiant giai 200 is chi sunt partidos dae Casteddu e sunt arribados a s’istatzione de Carbònia cun d-unu trenu a vapori chi pro s’ocasione ant detzididu ddu annomingiare “su trenu de s’arti minerària”. S’eventu dd’at organizadu s’assòtziu “Sardegnavapore” cun sa “Fondazione Ferrovie dello Stato” cun su patrocìniu de su Comunu de Carbònia. De chi nde sunt calados dae su trenu is biagiadores sunt andados a bisitare sa Grande Miniera de Serbarìu (a pee) e a sa necròpoli de Montessu in territòriu de Villaperùciu (in pullman). A s’istatzione ddoi est andada gente a tropas pro artziare a is tres carrossas Terrazzini de su 1933 tragadas dae sa locomotiva 740-423 fabbricada in su 1923 cun is volontàrios de s’assòtziu Sardegnavapore in divisa istòrica chi ispiegaiant totus is caraterìsticas de su mezu e de su servìtziu chi fintzas a is annos 60 tocaiàt bona puru parti de is biddas de su Sulcis de Bàsciu.
