Sa Gruta de Santa Bràbara, gràtzias a su decretu firmadu dae s’Assessora a s’Ambiente de sa RAS Rosanna Laconi, est monumentu naturale: duncas est istadu fatu unu passu in prus pro s’amparu e s’avalloramentu de unu situ chi tenit importu mannu in su panorama de sa geologia e de s’ispeleologia. Sa gruta, chi est una crovassa chi ant agatadu candu fiant isgavende unu fornellu a su tempus de sa miniera, est prena de cuncretziones mannas e in is muros si ddoe osservant cristallos de barite mannos, chi est cosa rara meda. Su reconnoschimentu de monumentu naturale, cun is protzeduras incarreradas dae su Comunu de Igrèsias duos annos a coa, assigurat s’amparu de sa gruta e s’oportunidade de istùdios scentìficos chi favoressent sa promotzione a livellu turìsticu de sa gruta e de totu su territòriu.
Su Prefetu de Casteddu at donadu s’òrdine de firmare su pascimentu a intrus de su polìgunu militare de Cabu Teulada. Dae is anàlisi fatas est assèridu ca in unas cantu puntos sa presèntzia de càdmiu, prumu e tàlliu est prus arta de su lìmite impostu dae sa lege. Duncas est torrada a partire sa polèmica de is antimilitaristas chi narant ca custu est su resurtadu de annos de gherras simuladas e dimandant de tancare su polìgonu; pro su sìndigu Angelo Milia – chi bolet afungudare sa chistione cun su Prefetu – siguramente si faghet dannu a su turismu e fintzas a is allevadores cun su presidente de sa cooperativa locale A. Cinus chi sutalineat chi is terrenos de su polìgunu rapresentant una parte pitica meda de sa pastura locales e chi sa petza e su late prodùsidas in Teulada sunt controlladas de manera costante de sa ASL.
Cenàbara est acabada sa de ses campagnas de sgavu archeològicu in sa gruta de su Montixeddu chi abarrat a intrus de su cumprensòriu de sa ex miniera de Sa Marchesa in territòriu de Nuxis. 20 istudiantes de s’Universidade de Casteddu, ghiados dae su professore Riccardo Cicilloni e dae M. Cabras e F. Porcedda, pro unu mese ant allargadu is sàgios fatos in is annos colados e ant sighidu a agatare arrogalla de istèrgiu de sa cultura de Monte Claro (2400-2100 a.C.) chi siguramente est su resurtadu de unu rituale antigu e in prus ant agatadu, pro sa primu borta, sa chi parit èssere una persona interrada: infatis ossos umanos in custos annos nd’ant agatadu in prus de un’ocasione ma semper ispartzinados. Craramente serbit tempus pro istudiare is repertos e pro is anàlisi chìmicas, ma est siguru chi in is meses imbenientes s’iscuadra de circa at a donare calincu inditu in prus siat a pitzus de is credèntizas religiosas de is antenados nostros e de a comente si nde sunt postos meres de su territòriu. Comente semper est istadu pretziadu su sustegnu logìsticu de su Speleoclub de Nuxis ghiadu dae Roberto Curreli e de s’amministratzione comunale de Romeo Ghilleri chi at postu, a indonu, s’allògiu e su mandiari pro is istudiantes foresos.
Est tempus de istade, e basca manna meda a parte (custa cida puru is temperaduras ant sunt arribadas a giru de 40 grados in is tretos prus internos de su territòriu), e in dònnia logu sunt faende eventos e ispetàculos a comente non si bidiat dae annos meda. In Tratalias ant incingiadu sa Corte Noa de is Eventos (sa pratza prus ampra de sa bidda bècia) cun sa primu editzione de Su Dream chi ant fatu cenàbara e sàbudu: pro s’ocasione sa corte s’est trasformada in una discoteca chi s’est prena a intipu de giòvunos chi ant balladu ponende infatu a sa mùsica chi poniant is DJs prus famados de Sardigna. Ant tentu unu sutzessu clamorosu sa teatralizatzione de Le Strade Parlanti in Teulada: infatis fiant prus de 150 is chi domingu a note sunt andados avatu a su grupu de atores de s’assòtziu Is Sinnus, chi in arrugas de su tzentru stòricu ant retzitadu su testu aprontadu de sa scenògrafa A.P. Buttiglieri chi at mòvidu dae s’òpera omònima iscrita dae s’istòricu Salvatore Loi. Duncas is atores diletantes ant contadu sa vida de personàgios de importu e fatos (mannos e minores) chi ant caraterizadu sa vida de sa comunidade teuladesa.
Roberto Pinna
